Nuachtlitir #41: Márta 2018

Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán: Agallaimh le hiarmhic léinn


An bhfuil tú ag smaoineamh ar an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán (DISA) a dhéanamh le Coláiste na hÉireann/Gaelchultúr an fómhar seo? Nó b’fhéidir go bhfuil tú fós idir dhá chomhairle faoi? Tá neart eolais le fáil faoin DISA ar gaelchultur.com, gan amhras, ach uaireanta is é an bealach is fearr le léargas a fháil ar chúrsa ná trí shúile na mac léinn.


Chuige sin, labhair Nuachtlitir Ghaelchultúir le déanaí le Róisín Ní Bhaoill, a thug faoin DISA in 2015–2016, agus le hEoghan Mac Gearailt, a chríochnaigh an DISA an bhliain seo caite, le fáil amach cén chaoi a bhfuil an cúrsa tar éis dul chun sochair dóibh ina saol gairmiúil.


Róisín Ní Bhaoill

Tá Róisín Ní Bhaoill ag obair in Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh i Lucsamburg mar eagarthóir teanga. Déanann sí profléitheoireacht ar dhoiciméid de chuid an Aontais Eorpaigh agus déanann sí iad a ullmhú sula bhfoilsítear iad. Is í an t-aon duine atá ag obair in Aonad na Gaeilge ansin.


Déan cur síos ar do chúlra oideachais.
Bhain mé bunchéim amach sa bhunmhúinteoireacht agus ina dhiaidh sin rinne mé céim mháistreachta agus céim dhochtúireachta san fhorbairt idirnáisiúnta. Ina dhiaidh sin arís, rinne mé dioplómaí san aistriúchán; ar dtús, rinne mé ceann in Óstaí an Rí san aistriúchán dlíthiúil agus thug mé aghaidh ar Choláiste na hÉireann/Gaelchultúr ansin leis an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán a dhéanamh.


Ar tógadh le Gaeilge thú? Cén taithí a bhí agat ó thaobh na Gaeilge de sular thosaigh tú ar an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán?
Tógadh le Gaeilge mé; is as Gaoth Dobhair mé. Fuair mé mo chuid oideachais bunscoile agus meánscoile trí mheán na Gaeilge agus nuair a bhí mé i gColáiste Mhuire Marino, áit a ndearna mé an bhunchéim sa bhunmhúinteoireacht, bhíodh cuid mhór de na léachtaí i nGaeilge fosta.


Cén áit ar chuala tú faoin gcúrsa? Cén fáth ar chinn tú ar an Dioplóma a dhéanamh?
Nuair a rinne mé an cúrsa in Óstaí an Rí, bhí múinteoir againn darbh ainm Helen Hegarty agus ag an am sin bhí sise ag obair le Coláiste na hÉireann/Gaelchultúr fosta. Bhí cúrsa úr le tosú ansin agus thug sí eolas dúinn faoi mar go raibh a fhios aici go raibh cuid againn ag iarraidh tuilleadh staidéir a dhéanamh ar an Ghaeilge. Bhí mé i ndiaidh cuid mhór ama a chaitheamh thar lear agus sílim féin gur mhaolaigh ar mo chuid Gaeilge, go háirithe ar na téarmaí galánta a bhíodh agam, agus bhí mé ag iarraidh barr feabhais a chur uirthi arís. Mura mbeadh an cúrsa sin déanta agam in Óstaí an Rí, ní dócha go mbeadh áit faighte agam ar chúrsa Choláiste na hÉireann/Gaelchultúr.


Cad iad na rudaí is mó a thaitin leat faoin gcúrsa?
Go praiticiúil, d’fhoghlaim muid cuid mhór ó thaobh na gramadaí agus na téarmaíochta de. Bhí sé iontach suimiúil agus bhí réimse leathan ábhar ann. Mar shampla, bhí eolas ann maidir leis an mBéarlachas agus eolas maidir leis na hacmhainní ar líne fosta. Bhí atmaisféar galánta sna ranganna agus bhí na múinteoirí iontach séimh. Bhí cuid mhór eolais acu agus ní raibh eagla orainn ceisteanna a chur orthu riamh. Bhí na daoine eile sa rang go hiontach chomh maith. Bhí daoine d'achan aois ann a bhí ag iarraidh taithí dhifriúil a fháil sa tsaol. D’fhoghlaim mé cuid mhór ann.


An bhfuil na scileanna a d'fhoghlaim tú á gcur i bhfeidhm agat anois?
Tá. Ní raibh mé ag obair leis an Ghaeilge roimhe sin agus tar éis dom an cúrsa a dhéanamh, fuair mé post leis an Choimisiún, in Oifig na bhFoilseachán i Lucsamburg. Mura mbeadh an cúrsa sin déanta agam, ní bheinn ábalta an post seo a dhéanamh. Ar an chúrsa fásann do mhuinín agus bhí mé ábalta an scrúdú a dhéanamh chun an post seo a fháil. Sula bhfuair mé é, rinne mé tréimhse oiliúna sa Choimisiún sa Bhruiséil fosta. D’ullmhaigh an cúrsa mé do na rudaí seo ar fad.


An molfá an cúrsa do dhaoine eile?
Mholfainn – caithfidh mé a rá go raibh sé go hiontach. B’fhearr liom dá mbeadh sé níos faide mar chuidigh sé go mór liom – bhí sé ar fheabhas. Bhí sé dúshlánach ach d’fhoghlaim mé cuid mhór. Is mór an trua nach bhfuil cúrsa eile mar sin ann. Ba mhaith liom go mbeadh ceardlanna ar fáil ar a laghad nó rud éigin mar sin.


Eoghan Mac Gearailt

Tá Eoghan Mac Gearailt ag obair sa tSeirbhís Chúirteanna faoi láthair agus tá cúpla tionscadal aistriúcháin idir lámha aige.


Inis dúinn rud beag faoi do chúlra oideachais.
Tá cúlra leathan oideachais agam. Tá bunchéim agam sa tsocheolaíocht agus sa tseandálaíocht agus tá máistreacht agam sa tsocheolaíocht. Lena chois sin, rinne mé dioplóma iarchéime ginearálta maidir le cúrsaí riaracháin sa tseirbhís phoiblí agus tá dioplóma agam sa staidéar dlí freisin. Agus anois tá an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán agam ó Choláiste na hÉireann/Gaelchultúr!


Cén taithí a bhí agat ó thaobh na Gaeilge de sular thosaigh tú ar an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán?
Ní raibh aon taithí fhoirmiúil agam ó thaobh na Gaeilge de agus níor fhreastail mé ar Ghaelscoil. Rinne mé cúrsaí beaga gach cúpla bliain ó aimsir na hArdteistiméireachta ar aghaidh agus bhí Gaeilge sa bhaile, ach ní dhearna mé aon staidéar foirmiúil uirthi. Mar sin, ba mhór an tairbhe a bhain mé as an gcúrsa ó thaobh scríobh na Gaeilge de toisc gur beag focal Gaeilge a bhí scríofa agam ó rinne mé an Ardteistiméireacht i 1998.


Cén fáth ar chinn tú ar an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán a dhéanamh?
Tá cúpla fáth ann. Ar an gcéad dul síos, bhí dúil agam i gcónaí sa Ghaeilge agus rinne mé cinnte de go ndearna mé cúrsaí beaga gach cúpla bliain. Ag an am céanna, ní raibh mé sásta go raibh mé ag éirí níos sine agus go raibh mo chuid Gaeilge ag éirí ní ba mheasa de réir a chéile. Thug mé faoi deara nach raibh mé riamh chun ardchaighdeán a bhaint amach dom féin gan iarracht an-mhór a dhéanamh. Ó thaobh na gairme de, ba bhreá liom a bheith ag obair trí mheán na Gaeilge. Ba bhreá liom dul leis an aistriúchán agus b’fhéidir post a fháil i gceann d'institiúidí an Aontais Eorpaigh.


Cad iad na rudaí is mó a d’fhoghlaim tú le linn an chúrsa?
D’fhoghlaim mé cúpla nós nua, mar shampla “Ná tabhair buille faoi thuairim riamh agus tú ag scríobh i nGaeilge!”. Nuair a bhí mé ar scoil, cheap mé nár cheart foclóir a úsáid an iomarca ach anois, fiú agus mé ag scríobh i mBéarla, bainim úsáid as foclóir maith an t-am go léir. Tuigim anois an tábhacht a bhaineann le cruinneas agus le húsáid a bhaint as na hacmhainní éagsúla atá ar fáil, go háirithe na hacmhainní iontacha atá ann ar líne i láthair na huaire. Tá tuiscint níos fearr agam anois ar ghramadach na Gaeilge agus tá muinín agam á húsáid freisin. Nílim 100% cinnte faoi, ach tá muinín agam gurb eol dom 99% de na rialacha gramadaí agus is eol dom nach bhfuil aon duine ar domhan 100% cinnte fúthu. Má bhíonn fadhb agam leis, téim go dtí an Caighdeán Oifigiúil. Ní thugaim buille faoi thuairim anois.


Le linn an chúrsa bhí dhá thionscadal le déanamh a raibh baint acu le Vicipéid, agus bhí cleachtadh amháin ann a raibh baint aige le dúchas.ie. Agus mé i mbun na gcleachtaí sin thug mé faoi deara nach bhfuil teorainn leis an méid ábhair atá ann le haistriú, más rud é go bhfuil tú ag iarraidh cleachtadh a dhéanamh ar scríobh na Gaeilge nó ar an aistriúchán; téigh chuig Vicipéid agus déan aistriúchán ar an suíomh sin. Chuir an cúrsa in iúl dom gur féidir le haon duine a bhfuil cumas éigin aige é sin a dhéanamh.


Cén chaoi a raibh tú ábalta na scileanna a fuair tú ón gcúrsa a chur i bhfeidhm tar éis an chúrsa?
Níl mé críochnaithe leis an gcúrsa ach le dhá mhí anuas ach le linn dom a bheith ina bhun thosaigh mé ag déanamh roinnt mhaith oibre ar an suíomh gréasáin a bhaineann le mo phost, á aistriú go Gaeilge. Bhí orm obair a dhéanamh dhá lá ó shin nuair a tháinig gearán isteach ón gCoimisinéir Teanga; bhí orm an gearán a aistriú agus é a sheoladh amach chuig an oifigeach cuí. Ansin d’aistrigh mé freagra an oifigigh sin agus sheol mé ar ais chuig an gCoimisinéir é. Chomh maith leis sin bím ag plé le ríomhphoist Ghaeilge a thagann chuig an eagraíocht.


Táim ag déanamh iarrachta leanúint orm ag cleachtadh mo chuid scileanna aistriúcháin chomh maith. Déanaim iarracht rudaí a aistriú ar Vicipéid toisc gur maith an seans atá ann cleachtadh a dhéanamh, agus táim ag déanamh roinnt aistriúchán Gaeilge-Béarla freisin. Tá cúpla rud idir lámha agam faoi láthair, mar sin.


An bhfuil sé i gceist agat níos mó staidéir a dhéanamh ar an nGaeilge?
Sin ceist an-deacair. Ba bhreá liom an Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán a dhéanamh arís ach ní féidir liom, faraor! Ní bheadh mórán suime agam staidéar a dhéanamh ar an litríocht agus níl a fhios agam céard eile a bheadh ar fáil dom, ach bheadh sé go hiontach dochtúireacht a bhaint amach ar an ngramadach nó rud éigin mar sin. Tá súil agam nach n-éireoidh mé as an nós a bheith ag scríobh as Gaeilge go rialta. Mar gheall air sin, tá seans maith ann go mbeidh orm cúrsaí oíche le Coláiste na hÉireann/Gaelchultúr a dhéanamh arís. Ach is é an rud is tábhachtaí dom anois ná a bheith ag déanamh rudaí ar Vicipéid, a bheith ag aistriú ábhar eile agus post a fháil mar aistritheoir, le cúnamh Dé!