Nuachtlitir #38: Aibreán 2017

Cuir aithne ar ár múinteoirí 7: Seán Ó Catháin


Tá Seán Ó Catháin ag obair le Gaelchultúr ó bhí mí Dheireadh Fómhair 2016 ann. Bíonn sé ag teagasc ranganna oíche agus ranganna de chuid an Teastais sa Ghaeilge Ghairmiúil, le cois a bheith ag obair mar scrúdaitheoir leis an gcomhlacht. Nuair nach mbíonn Seán ag obair le Gaelchultúr, bíonn sé i mbun staidéir dá chéim mháistir sa Léann Eorpach i gColáiste na Tríonóide, ag léamh, ag féachaint ar Netflix nó ag freastal ar imeachtaí grinn. Labhair Nuachtlitir Ghaelchultúir leis le déanaí le tuilleadh a fháil amach faoi.


Inis dúinn fút féin.
Tógadh le Gaeilge mé i gcathair na Gaillimhe. Is cainteoir dúchais í mo mháthair a rugadh agus a tógadh i gceantar Dhúiche Sheoighe i dtuaisceart Chonamara.



Bhí an t-ádh liomsa freisin go raibh an deis agam mo chuid scolaíochta uile a fháil trí mheán na Gaeilge. D’fhreastail mé ar Ghaelscoil Dara sa Roinn Mhór agus ansin ar Choláiste na Coiribe. Measaim gur chuir sé sin go mór leis an tsuim atá agam sa Ghaeilge agus i dteangacha i gcoitinne. Tá suim ar leith agam sa ghramadach, ach chomh maith leis sin cuirim an-spéis sa nasc idir cultúr agus teanga.


Rinne mé céim baitsiléara san Aistriúchán agus sa Fhraincis in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh. Bhí sé bunaithe den chuid is mó ar chúrsaí gramadaí agus ar an aistriúchán ó Bhéarla go Gaeilge. Thaitin an cúrsa go mór liom, rud a tháinig aniar aduaidh orm mar bhí mé cineál amhrasach ag an tús faoi dhul i mbun rud a bhí chomh sonrach sin. Tá mé lánsásta go ndearna mé é – chuir sé go mór leis an tuiscint atá agam ar ghramadach na teanga agus d’fhorbair mé ardscileanna aistriúcháin chomh maith, dar ndóigh.


Cén chaoi ar thosaigh tú a mhúineadh na Gaeilge do dhaoine fásta?
Fuair mé post ag múineadh Gaeilge in Ollscoil Rennes na Fraince ar feadh bliana anuraidh. B’iontach an taithí a bhí ann agus d’fhoghlaim mé an t-uafás faoin múinteoireacht. Ba bhunranganna a bhí agamsa agus b’éigean dom teacht ar bhealaí chun gnéithe den teanga a bhí bunúsach domsa a chur in iúl do dhaoine nach raibh aon eolas ná taithí acu ar an nGaeilge roimhe sin. Chuaigh an bhliain in Rennes go mór chun sochair do mo chuid scileanna labhartha Fraincise freisin, dar ndóigh – chuir sé ar mo shócúlacht mé agus mé ag labhairt na teanga. Ar an iomlán bhí sé an-tairbheach mar phost.



Ansin i mí Mheán Fómhair anuraidh chonaic mé fógra ar leathanach Facebook Ghaelchultúir ag rá go raibh painéal múinteoirí á chur le chéile acu. Chuir mé mo CV chucu agus thosaigh mé ag múineadh leis an gcomhlacht go luath ina dhiaidh sin. Mhúin mé cúrsa ag Leibhéal 6 den Teastas sa Ghaeilge Ghairmiúil le déanaí in eagraíocht darb ainm PeoplePoint i gCluain Sceach. Bhí na mic léinn go hálainn agus bhí caighdeán an-ard acu. Tá an cúrsa féin an-leathan agus tá na topaicí thar a bheith suimiúil, rud atá ríthábhachtach dar ndóigh is tú ag foghlaim teanga. Tugtar go leor deiseanna do na mic léinn a gcuid tuairimí a chur in iúl sna ranganna. Bíonn rudaí an-suimiúil le rá acu agus spreagann na ceisteanna plé an-bhríomhar ina measc go minic.


Taitníonn sé go mór liom a bheith ag múineadh daoine fásta. Bíonn siad ann chun dul i mbun foghlama agus léiríonn siad suim san ábhar. Is deas an rud é go bhfuil an deis agam leibhéil éagsúla a mhúineadh, idir bhunranganna agus ardranganna. Tá mé ag múineadh ranganna oíche ag leibhéal Bhunrang 2 faoi láthair. Tá daoine sa rang sin arb as tíortha éagsúla ar fud na hEorpa agus as Meiriceá iad. Ós rud é go léiríonn siad spéis sa teanga cuireann sé go mór le dinimic an ranga agus cabhraíonn sé sin liomsa taitneamh a bhaint as an rang chomh maith!


Céard a bhíonn ar siúl agat nuair nach mbíonn tú ag múineadh ranganna Gaeilge?
Tá mé ag déanamh máistreachta faoi láthair: MPhil sa Léann Eorpach i gColáiste na Tríonóide. Cúrsaí staire, socheolaíochta agus fealsúnachta atá i gceist. Is cúrsa an-leathan é, rud a fheileann domsa mar go mbíonn deacrachtaí agam cinntí a dhéanamh agus mé ag roghnú ábhar agus modúl. Faoi láthair táimid ag déanamh staidéir ar chúrsaí inscne, údaráis agus féiniúlachta sa Fhrainc roimh an réabhlóid san ochtú haois déag. Cé go mbíonn brú agus strus orainn leis na measúnuithe leanúnacha is dócha go gcothaíonn siad fiosracht ionainn agus gur ábhar machnamh atá iontu – taitníonn sé sin liom.



Céard a dhéanann tú nuair a bhíonn am saor agat?
Nuair nach mbíonn léitheoireacht le déanamh agam don ollscoil taitníonn úrscéalta liom. Léigh mé leabhar le déanaí agus cheap mé go raibh sé thar cionn: A Thousand Splendid Suns le Khaled Hosseini. Bhí sé an-bhrónach go deo ach cheap mé go raibh an tslí a raibh sé scríofa go hálainn; chuaigh sé go mór i bhfeidhm orm, bhí an oiread sin mothúchán ann. Léigh mé ceann eile leis an údar céanna, The Kiterunner, trí nó ceithre bliana ó shin.


Seachas sin, is breá liom cúrsaí teilifíse. Tá an-dúil agam in Netflix na laethanta seo; tá scoth na gclár le feiceáil air. Bhí mé ag breathnú ar an tsraith A Serious of Unfortunate Events le déanaí agus cheap mé go raibh sé thar cionn uilig. Taitníonn an clár Béaloideas Beo ar TG4 liom go mór freisin. Níor shíl mé go gcuirfinn an oiread sin suime i gcúrsaí béaloidis ach tá sé an-suimiúil go deo. Fiú mura mbeadh cúlra ar bith agat i gcúrsaí béaloidis, d’fhoghlaimeofá rud éigin uaidh agus bheadh tuiscint níos fearr agat ar chúrsaí béaloidis tar éis breathnú air.


Déanaim mo sheacht ndícheall freastal ar imeachtaí grinn nuair a bhíonn an deis agam. Bíonn oícheanta grinn ar siúl sa teach tábhairne The Stags Head cúpla oíche sa tseachtain do dhaoine atá ag iarraidh snas a chur ar a gcuid scileanna grinn. Téann daoine ar stáitse ar feadh deich nóiméad nó mar sin. Bíonn roinnt acu an-ghreannmhar go deo. Taitníonn imeachtaí beaga mar sin liom.


Céard iad na pleananna atá agat do na míonna atá romhainn?
Tá mé ag dul go Flórans na hIodáile ag tús mhí na Bealtaine. Beidh mé ag freastal ar chomhdháil ann ach tá mé ag súil le súp a bhaint as an gcathair freisin. Ní raibh mé san Iodáil riamh roimhe seo. Ba bhreá liom an Iodáilis a fhoghlaim am éigin amach anseo.



Ansin beidh mé ag tabhairt aghaidh ar Barcelona ag tús mhí an Mheithimh le freastal ar an bhféile cheoil Primavera Sound. Beidh mé ag dul ann le cairde de mo chuid ón ollscoil i nGaillimh agus ón meánscoil. Beimid ag an bhféile ar feadh trí nó ceithre lá ach beidh seachtain iomlán againn sa tír. Ní bheimid ag campáil ag an bhféile agus is maith sin mar go bhfuil an ghráin agamsa ar an gcampáil!


Tá sé i gceist agam an samhradh a chaitheamh i mBaile Átha Cliath. Ní raibh cónaí orm i mBaile Átha Cliath riamh roimhe seo agus deirtear liom go mbíonn imeachtaí deasa ar siúl i rith an tsamhraidh. Beidh sraith ceolchoirmeacha ar siúl i gColáiste na Tríonóide ag tús mhí Iúil; beidh leithéidí Two Door Cinema Club agus James McMorrow ag seinm. Tá sé i gceist agam dul chuig ceann de na ceolchoirmeacha sin. Dar ndóigh beidh beagán oibre ar siúl agam idir an dá linn!